Home Lifestyle ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਰ: 10.1 ਕਰੋੜ ਬਿਮਾਰ, ਹੋਰ 13.6 ਕਰੋੜ ਤਿਆਰ.

ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਰ: 10.1 ਕਰੋੜ ਬਿਮਾਰ, ਹੋਰ 13.6 ਕਰੋੜ ਤਿਆਰ.

ICMR-INDIAB Study Reveals Rising Diabetes and Metabolic Disease Burden in India; Punjab Also Faces Serious Health Risks

0

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਤਸਵੀਰ; ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ’ਚ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਘਰਾਂ, ਕੁਝ ਉਮਰਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਕੌਂਸਲ (ਆਈਸੀਐਮਆਰ ) ਅਤੇ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ -ਇੰਡਿਆਬ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ, ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ, ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ—ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਚਕ-ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗ਼ੈਰ-ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਈ.ਸੀ.ਐੱਮ.ਆਰ.-ਇੰਡੀਆਬ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ” ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10.1 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ 13.6 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 31 ਰਾਜਾਂ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੁੱਲ 1,13,043 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ।

ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਲਗ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਪਸਾਰ 11.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ 15.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਬਣੇ, ਪਰ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ, ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ 13.6 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਕੀ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 44 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ?: ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 7 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 10.1 ਕਰੋੜ ਹੋਣ ਅਤੇ 44 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਣਿਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ 7 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 10.1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਲਗਭਗ 44.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਵਾਧੂ ਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਵੇਂ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ -ਇੰਡੀਆਬ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਅਧਿਐਨ-ਵਿਧੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਅਸਲ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸ਼ੂਗਰ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ; ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਘੇਰਾ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 31.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ, 25.4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਆਮ ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ 35.1 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਪੇਟ ਦੇ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਿਸਲਿਪੀਡਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
35.5%
ਹਾਈ ਬੀ-ਪੀ
ਅੰਦਾਜ਼ਨ 31.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ
28.6%
ਆਮ ਮੋਟਾਪਾ
ਅੰਦਾਜ਼ਨ 25.4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ
39.5%
ਪੇਟ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ
ਅੰਦਾਜ਼ਨ 35.1 ਕਰੋੜ ਲੋਕ
81.2%
ਡਿਸਲਿਪੀਡਮੀਆ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਧੀਨ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਟਾਪਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਦਾ ਵਧਣਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਤਰੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ, ਗੁਰਦਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗੋਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ:ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸੂਬਾ-ਵਾਰ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਪਸਾਰ ਗੋਆ ਵਿੱਚ 26.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਵਿੱਚ 26.3 ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ 25.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸਾਰ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 31.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਰਾਜ/ਖੇਤਰ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪਸਾਰ
ਗੋਆ 26.4%
ਪੁਡੂਚੇਰੀ 26.3%
ਕੇਰਲ 25.5%
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 20.4%
ਦਿੱਲੀ 17.8%
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 14.4%
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ 13.7%
ਸਿੱਕਮ 12.8%
ਪੰਜਾਬ 12.7%
ਹਰਿਆਣਾ 12.4%
ਉਪਰੋਕਤ ਦਰਾਂ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ -ਇੰਡੀਆਬ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸੂਬਾ-ਵਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ; ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਾਂਚ-ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਪਸਾਰ 12.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ 8.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੈ। ਆਈਸੀਐਮਆਰ -ਇੰਦਿਆਬ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਪਸਾਰ 51.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲ ਗੱਡਮੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਅਤੇ ਦਿਲ-ਸਬੰਧੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਸਟੈੱਪਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। 2014-15 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 5,127 ਅਤੇ 2016-18 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ 5,078 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪਸਾਰ 14.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ 40.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ -ਇੰਦਿਆਬ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਨਮੂਨਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਰੋਕਥਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ: ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਬੋਝ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ, ਵਧਦਾ ਵਜ਼ਨ, ਬੇਤਰਤੀਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਵਧੇਰੇ ਕੈਲੋਰੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੜਬੜ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਆਦਤ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ, ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ, ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਲਾਜ, ਦਵਾਈਆਂ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮਿਆਦ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੇਕਾਬੂ ਸ਼ੂਗਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਨਸਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਣੌਤੀ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਐੱਨਪੀ -ਐਨਸੀਡੀ ) ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 21 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਵਾਬ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 724 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਨ.ਸੀ.ਡੀ. ਕਲੀਨਿਕ, 210 ਕਾਰਡੀਅਕ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ 6,110 ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਐਨ.ਸੀ.ਡੀ. ਕਲੀਨਿਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸਮਾਜਕ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ -ਇੰਡੀਆਬ ਦੀ ਖੋਜ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਿਹਤ-ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 10.1 ਕਰੋੜ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ 13.6 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਕੰਮਕਾਜ, ਸਿਹਤ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੱਡਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ । ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਤ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪਸਾਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨੀਤੀ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸੂਬਾ-ਵਾਰ ਖ਼ਤਰੇ, ਸਥਾਨਕ ਖੁਰਾਕੀ ਆਦਤਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਕਥਾਮ ਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਆਰਟੀਕਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ

(98552 21193)

Exit mobile version