ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਇਸਰੋ (ISRO) ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੋਜ: ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਟੋਇਆਂ ਹੇਠਾਂ ਬਰਫ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਮਿਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕੇਤ, ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਡਾਟਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ28ਮਈ, (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ):ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ISRO) ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ (South Polar Region) ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢੇ ਟੋਇਆਂ (Craters) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਰਫ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੋਜ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚੰਦਰ ਅਭਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

‘ਡਬਲ ਸ਼ੈਡੋਡ ਕ੍ਰੇਟਰਸ’ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਕਸ

ਇਸਰੋ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ‘ਡਬਲ ਸ਼ੈਡੋਡ ਕ੍ਰੇਟਰਸ’ (Double Shadowed Craters) ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਹ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ (Permanently Shadowed Regions – PSR) ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਪ ਵਿਕਿਰਨ (Thermal Radiation) ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਅੱਤ ਦੇ ਠੰਢੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੰਮੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਹੈ।

ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੇ DFSAR ਰਡਾਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਕਮਾਲ

ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ‘ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਾਰਟਰੀ’ (PRL) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਆਰਬਿਟਰ’ (Chandrayaan-2 Orbiter) ਦੇ ‘ਡਿਊਲ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਅਪਰਚਰ ਰਡਾਰ’ (DFSAR) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਮੈਪਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਬਾਰੀਕ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਇਹ ਖੋਜ?

ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰ ਅਭਿਆਨਾਂ ਲਈ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ।

ਇਸਰੋ ਦਾ ਬਿਆਨ: “ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ (Landing) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਬਣਾਉਣਾ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਬਰਫ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।”