ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਪਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਪੱਧਰ ਬਣੇ ਚੁਣੌਤੀ
ਚੀਨ, 12 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 (ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ) : ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ (WTO) ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਖ਼ੁਦ ਐਲਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮਦਨ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨੀਤੀਗਤ ਲਚਕਤਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਰਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ WTO ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਤਹਿਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਚਕਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੁਝ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
