ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮਾਡਲ ਆਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ , ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਲਕੀਰ ਲਗਭਗ ਮਿਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲੈਪਟਾਪ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸੁਨੇਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕੰਮ ਕਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ IT, BPO, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੰਮ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਓਨਾ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੋਜਾਂ, ਅੰਕੜਿਆਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੌਦੇ ਫਰਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖਰਾਪਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਮ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ
ਈਗਲ ਹਿੱਲ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਦੇ 2025 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ (55%) ਵਰਕਫੋਰਸ ਬਰਨਆਊਟ (ਡੂੰਗੀ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 61% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲਾਪਣ, ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਰਨਆਊਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਲਗਭਗ 69% ਰਿਮੋਟ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ (ਵ੍ਹਾਟਸਵ੍ਹਾਟਸਐਪ, ਈਮੇਲ, ਸਮੂਹਿ ਆਦਿ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਕਾਰਨ 14% ਕਰਮਚਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 18% ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
74% ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੰਮ ਕੀਤਾ — ਇਸ ਨੂੰ “ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੀਜ਼ਮ ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੈਂਡਸਟੈਡ ਦੇ 2025 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, 22 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਕੰਮ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਤੁਲਨ (83%) ਤਨਖ਼ਾਹ (82%) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
83% ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਿਹਤਰ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਘੱਟ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਅਤੇ 56% ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਰਕਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕਦੀ।
ਵਰਕਪਲੇਸ ਬਰਨਆਊਟ ਹਰ ਸਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 322 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ 125-190 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਰ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
46% ਔਰਤਾਂ ਬਰਨਆਊਟ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 37% ਹੈ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ (43% ਬਨਾਮ 31%)।
ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਖੋਜ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ (ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਫਲੈਕਸੀਬਿਲਟੀ ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ , ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਸਬੰਧੀ ਗੈਲਪ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਹੜੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣਾ ਸ਼ਡਿਊਲ ਖ਼ੁਦ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਸ਼ਡਿਊਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 76% ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਰਨਆਊਟ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ, ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਲਚਕਤਾ (ਸਟ੍ਰਕਚਰਡ ਫਲੈਕਸੀਬਿਲਟੀ ) ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਵਰਕਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁਣ ਕੰਮ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਤੁਲਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ. ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਤੁਲਨ (50%) ਹੁਣ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ (44%) ਅਤੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨੂੰਨ (38%) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਕਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
88% ਭਾਰਤੀ ਮਾਲਕ (ਇੰਪਲਾਇਰਜ਼ ) ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦਰ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਔਸਤ (83%) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 73% ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟੀਮ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ “ਐਂਕਰ ਦਿਨ” ਤੈਅ ਹੋਣ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ , ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਤਰਤੀਬ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਲਚਕਤਾ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
71% ਭਾਰਤੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲਚਕਦਾਰ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦਾ ਬਦਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਮੋਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2025 ਤੱਕ 6 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 9 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ , ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਕਰੋੜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ (ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕੱਠ) ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮ ਦਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ:
65% Gen Z ਅਤੇ ਮਿਲੇਨੀਅਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਰਿਮੋਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਪਸ ਦਫ਼ਤਰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਲੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਅਸਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਲਈ।
ਰਿਮੋਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ (61% ਬਨਾਮ 31%)।
ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਟੀਮ-ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਨਾ ਕਿ ਉੱਪਰੋਂ ਥੋਪੀ ਗਈ), ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ 91% ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਥੋਪੇ ਗਏ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ 73% ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
98% ਕਰਮਚਾਰੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਮੋਟ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ . ਇੱਥੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਚਕਤਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਮੀਦ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ. ਰਿਮੋਟ (40%) ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ (38%) ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਦਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (35%) ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ।
ਗੈਲਪ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਮੋਟ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 45% ਨੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਜਦਕਿ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 38-39% ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਲਚਕਦਾਰ ਕੰਮ ਦੇ ਕਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਹਨ . 79% ਰਿਮੋਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਘੱਟ ਤਣਾਅ ਅਤੇ 82% ਬਿਹਤਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਹੱਦਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ।
ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 15% ਘੱਟ ਵਾਰ ਬਰਨਆਊਟ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 78% ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ/ਰਿਮੋਟ ਕੰਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਭਲਾਈ ਵਧਾਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਡਲ (ਦਫ਼ਤਰ ਬਨਾਮ ਘਰ) ਖ਼ੁਦ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ . ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਹਨ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ. 82% ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 39% ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜਾਂ ਰਿਮੋਟ ਕਰਮਚਾਰੀ (46%) ਕੰਮ ਦੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ (46%) ਨਿਪਟਾਉਂਦੇ ਹਨ . ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੋ ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਕੰਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ ਹੱਲ ਵੀ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੇਚਰ ਹਿਊਮਨ ਬਿਹੇਵੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛਪੇ 2025 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਾਰ-ਦਿਨਾਂ-ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਫ਼ ਸਨ: ਬਰਨਆਊਟ ਘਟਿਆ, ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਾਇਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸਗੋਂ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਮਾਡਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦਗੀ: ਮੋਬਾਈਲ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਚੈਟ ਐਪਸ ਕਾਰਨ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁਣ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
-ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਭੌਤਿਕ ਵੱਖਰਾਪਣ ਦੀ ਘਾਟ.:ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਦਿਮਾਗ਼ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-“ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਲਬਧ ਰਹਿਣ” ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦਬਾਅ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਦੇਰ ਰਾਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਨਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
-ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਡਿਊਲ ਦੀ ਘਾਟ: ਬਿਨਾਂ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਦਿਨ ਭਰ ਕੰਮ ਖਿੱਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਹਾਰਿਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ:
1. ਭੌਤਿਕ ਹੱਦ ਬਣਾਓ:
ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਹੀ “ਦਫ਼ਤਰ” ਬਣਾਓ। ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਲੈਪਟਾਪ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਜੇ ਵੱਖਰਾ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੈਪਟਾਪ ਢੱਕ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੋ।
2. ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਰਸਮ (ਰਿਚੁਅਲਸ ) ਬਣਾਓ:
ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਰਸਮ ਰੱਖੋ — ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਸੈਰ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣਾ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬੰਦ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਹੁਣ ਕੰਮ ਮੋਡ ਖ਼ਤਮ”।
3. ਸੂਚਨਾਵਾਂ (ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਸ ) ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖੋ:
ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਵਰਕ ਚੈਟ ਐਪਸ ਦੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਬੰਦ ਰੱਖੋ। ਖੋਜ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਚਾਲੂ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਬਰਨਆਊਟ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4. ਸ਼ਡਿਊਲ ਨੂੰ ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਰੱਖੋ:
ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਿਰ ਘੰਟੇ ਤੈਅ ਕਰੋ (ਜਿਵੇਂ 9 ਤੋਂ 6)। ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5. “ਨਹੀਂ” ਕਹਿਣਾ ਸਿੱਖੋ:
ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ ਹਰ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਗੱਲ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋ।
6. ਛੁੱਟੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋ:
ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੁੱਟੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਈਮੇਲ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਛੱਡੋ।
7. ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਲਈ ਸਮਾਂ ਰੱਖੋ:
ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਊਰਜਾ ਭਰਨ (recovery) ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਸੈਰ, ਕਸਰਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੌਕ।
8. ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ:
ਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੀ ਦੇਰ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। 95% ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਹੱਦ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
9. ਕੈਲੰਡਰ ‘ਤੇ “ਫੋਕਸ ਸਮਾਂ” ਬਲਾਕ ਕਰੋ:
ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 58% ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੈਲੰਡਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ “ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਾਂ” ਵਜੋਂ ਬਲਾਕ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
10. ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ:
ਜਿਵੇਂ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਧਿਆਨ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਪਾਉਂਦਾ।
ਸੰਤੁਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੈ:
-ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਲਚਕਤਾ ਦਿਓ: ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਟੀਮ-ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ “ਕੋਰ ਘੰਟੇ” ਜਾਂ “ਐਂਕਰ ਦਿਨ” ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰ ਸਕਣ।
-ਦੇਰ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾ ਦਿਓ: ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਖ਼ੁਦ ਵੀਕਐਂਡ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਕਸਰ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
– ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ: ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਰਨਆਊਟ ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
– ਛੁੱਟੀਆਂ ਲੈਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ: ਕਈ ਵਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ — ਕੰਪਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਡਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
– ਨਤੀਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਘੰਟਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ: ਖੋਜ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਟੀਚੇ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ — ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ।
– ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਟੀਮ-ਬਾਂਡਿੰਗ ਬਜਟ ਵਧਾਓ: ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਬਜਟ ਵਧਾਇਆ, ਉੱਥੇ ਟਰਨਓਵਰ (ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ) ਵਿੱਚ 29% ਦੀ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਅਕਸਰ ਕੰਮਕਾਜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ:
ਸਵਾਲ: ਜੇ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਜਵਾਬ: ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਹਰ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ (ਜਿਵੇਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ)। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, “ਐਮਰਜੈਂਸੀ” ਅਤੇ “ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ” ਸੰਪਰਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਫ਼ਰਕ ਤੈਅ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਸੁਨੇਹਾ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸਵਾਲ : ਕੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਮੇਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਰੀਅਰ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੱਦਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੰਮ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਆਊਟ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਦੀ ਲਗਭਗ 3 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ : ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਹੱਦਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਏ?
ਜਵਾਬ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੰਕੇਤ (ਜਿਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਹੈੱਡਫੋਨ ਲਗਾਉਣਾ) ਤੈਅ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋ।
ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਰਨਆਊਟ ਹੁਣ ਇੱਕ-ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਫ਼ਤਰ ਬਨਾਮ ਘਰ ਦਾ ਸਵਾਲ ਓਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ, ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭੌਤਿਕ ਹੱਦ, ਸ਼ੁਰੂ-ਖ਼ਤਮ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਸੂਚਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ, ਢਾਂਚਾਬੱਧ ਸ਼ਡਿਊਲ, “ਨਹੀਂ” ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਪੂਰੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੰਵਾਦ . ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਤੁਲਨ ਕੋਈ ਲਗਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ . ਇਹ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ
ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼
9855221193
