13 ਜੂਨ (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ):ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ) ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੀਆਰਡੀਓ (DRDO) ਵੱਲੋਂ 10 ਅਤੇ 11 ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 3 ਫਲਾਈਟ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰਡ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ (BMD) ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ‘ਨੇਵਲ ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਪ ਮਿਜ਼ਾਈਲ-ਮੀਡੀਅਮ ਰੇਂਜ’ ਦਾ ਵੀ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਸਕਿੱਲ (ਰੱਖਿਆ ਮੁਹਾਰਤ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਲ-ਪੱਧਰ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਕੋਲ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (ICBM) ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ 13 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇਸ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਆਪਣੇ ਐਕਸ (X) ਅਕਾਊਂਟ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ?
ਆਸਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ 5,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰਾਕੇਟ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਪੁਲਾੜ (ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਣਨੀਤਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰਡ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਮਝੋ
ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰਡ ਬੀਐਮਡੀ (BMD) ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਗਿਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ (ਲੇਅਰਾਂ) ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ-
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਡਾਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ: ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਫੇਜ਼-II ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਣ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਫੇਜ਼-II (ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ) ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫਲਾਈਟ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਡਿਫੈਂਸ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (DRDO) ਦੇ ਟੈਸਟ ਤਹਿਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਧਾਮਰਾ ਸਥਿਤ ਲਾਂਚਿੰਗ ਕੰਪਲੈਕਸ LC-IV ਤੋਂ ਇੱਕ ਟਾਰਗੇਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਰਗੀ ਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਵੈਪਨ ਸਿਸਟਮ ਰਡਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਏਡੀ (AD) ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਐਕਟੀਵੇਟ (ਸਰਗਰਮ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
