ਪੰਜਾਬ, 10 ਜੂਨ (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ): ਭਾਖੜਾ ਬਿਆਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬੋਰਡ (BBMB) ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲ ਸੂਬਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ (ਸਲਾਹ) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਨੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਬੀਬੀਐੱਮਬੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਡੈਮ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਮੇਟੀ (TCM) ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ:
-
ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ‘ਚ ਵਰਤੋਂ: ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਝੋਨੇ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਖੜਾ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
-
ਮੌਜੂਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ: ਇਸ ਵੇਲੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ 1578.07 ਫੁੱਟ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 102 ਫੁੱਟ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਡੈਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਲਟ (ਗਾਰ) ਦੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ
ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਡੈਮ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਤੱਥ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ:
-
ਕੰਧ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ: ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਝੁਕਾਅ (Deflection) 1.03 ਇੰਚ ਤੈਅ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ 1.1770 ਇੰਚ ਤੱਕ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਕੰਧ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
-
26% ਸਮਰੱਥਾ ਖ਼ਤਮ: ਡੈਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗਾਰ (Silt) ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਕਰੀਬ 26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰੀ ਬਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਿਆਨ: “ਬੀਬੀਐੱਮਬੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ (Regulation) ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣ।”
