ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :02 ਮਈ 2026:(ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਸਿੰਘ)
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ (ਲੂ) ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ (ਲੂ ਲੱਗਣਾ) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (NHM) ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ?
ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਘਾਤਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ:
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ:
-
ਸਮੇਂ ਦਾ ਧਿਆਨ: ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
-
ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੇਵਨ: ਦਿਨ ਭਰ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਆਸ ਨਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ।
-
ਪਹਿਰਾਵਾ: ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਢਿੱਲੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ।
-
ਖਾਣ-ਪੀਣ: ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਖਾਓ ਅਤੇ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ, ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
-
ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ: ਜੇਕਰ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ 15-20 ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਉਲਟੀਆਂ, ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:
-
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਓ।
-
ਸਰੀਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰੋ।
-
ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਓ।
-
ਹਾਲਤ ਸੁਧਰਨ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਫਲ ਜਾਂ ਜੂਸ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
