29 ਜੂਨ (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ): ਐਕਸੀਓਸ (Axios) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ (ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭੁਲਾਉਣ) ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਐਕਸੀਓਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਸਕ/ਸੈਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (kinetic activity) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਫੌਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਇਨੈਟਿਕ ਐਕਟੀਵਿਟੀ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਐਕਸੀਓਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ “ਫਿਲਹਾਲ” ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਗੇ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ “ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ-ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਸਰੋਤ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬੈਠਕ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ: ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੰਗਬੰਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਸਿਰਫ਼ 11 ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਉਹ ਧਮਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ‘ਕੰਮ ਤਮਾਮ’ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ‘ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ (ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ) ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਇਰਾਨ ਕੋਲ ਹੈ।
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇਹਰਾਨ (ਇਰਾਨ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਆਪਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਨੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੇਹਰਾਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਸਤੇ (ਓਮਾਨ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
‘ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਇਰਾਨ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਘਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰੇਗਾ” ਅਤੇ ਇਰਾਨ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇਗਾ।
