ਹੈਲਥ: 3ਜੁਲਾਈ (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ):ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਧ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਆਪਣਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਧਾਰਣ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਲਵਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ), ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਦੌਰਾਨ ਪਸੀਨੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਗੁਰਦਿਆਂ ਵੱਲ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰਦਿਆਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਕਿਊਟ ਕਿਡਨੀ ਇੰਜਰੀ (AKI) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਲਕੀ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਦਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਖਤਰਾ
ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗੁਰਦਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ (ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ) ਹੈ। ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਪਿਸ਼ਾਬ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਵਣ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੱਥਰੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਕਾਰਨ:
ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਦਰਦ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ
ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਤਰਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਖਤਰਾ?
ਕੁਝ ਲੋਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ
ਖਿਡਾਰੀ
ਬਜ਼ੁਰਗ
ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼
ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ?
ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਮੀ (Humidity) ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਥਕਾਵਟ, ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਮੀ ਕਾਰਨ ਪਸੀਨਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਪਣਾਓ ਇਹ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ
ਦਿਨ ਭਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ।
ਤਰਬੂਜ਼, ਖੀਰਾ, ਸੰਤਰਾ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਲ ਖਾਓ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਪੇਅ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕ ਘੱਟ ਪੀਓ।
ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨਿਯਮਿਤ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿਣ।
ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ORS ਜਾਂ ਇਲੈਕਟਰੋਲਾਈਟ ਵਾਲੇ ਪੇਅ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਲਕੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਢਿੱਲੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਟੋਪੀ ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਠੰਢੀ ਜਾਂ ਛਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।
ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ, ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ
ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਆਦਤਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
