ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਅਗਸਤ, 2026 (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ) : 1999 ਦੀ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਕਾਰਗਿਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਜਨਰਲ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਸਿਆਸੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ।
ਕਾਰਗਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ
ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੁਖੀ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ। ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ। ਸਤੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੇ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਸੰਕਟ
ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਉਤਰਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫੌਜ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ।
ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ
12 ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਨੂੰ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ Chief Executive ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਜਲਾਵਤਨ ਹੋ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸੀ-ਫੌਜੀ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਕਾਰਗਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਰਗਿਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
