ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 8 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ): 2036 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (IOC) ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਦੇਸ਼ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਰਮਨੀ, ਹੰਗਰੀ, ਕਤਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀਏ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। IOC ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਚੁਣਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਲੀ ਮਾਡਲ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ Future Host Commission ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸੰਘ (IOA) ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਆਪਣੀ Expression of Interest ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 2030 ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਅਤੇ 2038 ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਬਹੁ-ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
IOC ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਟਿਕਾਊਪਣ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਵਿੱਤੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਰਗੇ ਪੱਖ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ। IOC ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਿਰਸਟੀ ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਨੇ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਊਨਿਖ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤਜਰਬਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ 2010 FIFA ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਕਤਰ ਵੱਲੋਂ 2022 FIFA ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਰਕੀਏ ਦਾ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸੰਘ ਦੇ CEO ਰਘੁਰਾਮ ਅਈਅਰ ਮੁਤਾਬਕ 2028 ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
IOC ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2028 ਵਿੱਚ Strategic Dialogue ਦੇ ਪੜਾਅ ਰਾਹੀਂ ਤਰਜੀਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਚੋਣ 2029 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2036 ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਪਲਬਧੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਖੇਡ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ ਸੱਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ IOC ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਕਈ ਪੜਾਅ ਬਾਕੀ ਹਨ।
