Home ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਰਡ ਫਲੂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ,...

ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਰਡ ਫਲੂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ

India develops its first indigenous H5N1 bird flu vaccine for poultry, with an expected dose cost of just Rs 1–2, offering affordable protection to poultry farmers.

0

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 21 ਨਵੰਬਰ, 2026 (ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ-ਬਿਊਰੋ ) : ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ H5N1 ਬਰਡ ਫਲੂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭੋਪਾਲ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹਾਈ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (NIHSAD) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਫਾਇਤੀ ਸਾਧਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ NIHSAD ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਨਕਾਰਾ ਵਾਇਰਸ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ H5N1 ਦੇ ਕਲੇਡ 2.3.2.1a ਵੇਰੀਐਂਟ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਬਰਡ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ

H5N1 ਵਾਇਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੀਟ ਅਤੇ ਆਂਡਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ 2006 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਵਾਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ 2021 ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰੀਬ 9 ਲੱਖ ਮੁਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਕੇਰਲ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲੀ ਲਾਗ

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਦੇ ਅਲੱਪੁਝਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। 18 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 18,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ 28,040 ਆਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁੱਡਾਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੱਟਿਯਨਕੁੱਪਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ H5N1 ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ NIHSAD ਵੱਲੋਂ ਲਾਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ 7,116 ਮੁਰਗੀਆਂ, 11,057 ਬੱਤਖਾਂ ਅਤੇ 447 ਬਟੇਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੋਲਟਰੀ ਫੀਡ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੱਧਾਰਾਮਪੁਰਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,500 ਦੇਸੀ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੋਲਟਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਛੋਟੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਬਰਡ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 

Exit mobile version