ਬ੍ਰੱਸਲਜ਼, 12 ਜੁਲਾਈ (ਮਨੋਜ ਵਰਮਾ): ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ (EU) ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੈਟਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮਜ਼ ਦੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਮੈਟਾ ਨੂੰ ਆਟੋਪਲੇਅ (Autoplay) ਅਤੇ ਇਨਫਿਨਿਟ ਸਕ੍ਰੋਲ (Infinite Scroll) ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਨਤੀਜੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਕਟ (DSA) ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਵੱਡੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਿਆਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਜੋ EU ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਯਾਮਕ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਟਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿੱਜੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ (Personalised Recommendations), ਆਟੋਪਲੇਅ ਅਤੇ ਇਨਫਿਨਿਟ ਸਕ੍ਰੋਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਦੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰੀਲਜ਼ (Reels) ਅਤੇ ਸਟੋਰੀਜ਼ (Stories) ਵੀ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਮੈਟਾ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Time Management) ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਟੂਲਜ਼ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੰਟਰੋਲ (Parental Controls) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
