ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੇ 1,530 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ’ਤੇ ਕੰਮ ਰੁਕਿਆ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 285 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਲਾਗਤ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, 10 ਨਵੰਬਰ, 2026 (ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ) : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰਬੇਲਾ ਡੈਮ ਪੰਜਵੇਂ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖਿਸਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਮਾਣ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਰੁਕਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਘਟਨਾ 1,530 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਕਨੈਕਟਿੰਗ ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀ। ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਇਨਟੇਕ ਪਿੱਟ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਸੁਰੰਗ ਅਤੇ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (WAPDA) ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਥਾਰਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁੱਖ ਸੁਰੰਗ, ਪਾਵਰਹਾਊਸ, ਟੇਲਰੇਸ ਕਲਵਰਟ ਅਤੇ ਸਵਿੱਚਯਾਰਡ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਢਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਕੋਫਰਡੈਮ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸਬੰਧੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਕੋਫਰਡੈਮ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੇ WAPDA ਵਿਚਕਾਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਹਾਦਸੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 82 ਅਰਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਕੇ 317 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ 285 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।
2026 ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੂਨ 2028 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ
ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2026 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਜੂਨ 2028 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਰਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ, ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਮੁੜ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
