11ਜੁਲਾਈ(ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ):ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਔਬਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਪਲਮੋਨਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (COPD) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੁਰਨਾ ਸਾਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ (Black Carbon) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਹੈ।
ਇਹ ਬਹੁ-ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਐਨ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੈਟਾਲੋਨੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ 105 COPD ਮਰੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 68 ਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ (FEV1) ਔਸਤਨ ਆਮ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ 53 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਮਾਨੀਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੁਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਭੂ-ਸਥਿਤੀ (Geolocation) ਅਤੇ ਲੈਂਡ-ਯੂਜ਼ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ PM2.5, ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (NO₂) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।
ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ (Dyspnea), ਖੰਘ, ਬਲਗਮ (Sputum) ਅਤੇ ਘਰਘਰਾਹਟ (Wheezing) ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ 0 ਤੋਂ 10 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਖੰਘ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਘ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਖੰਘ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਖੰਘ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਲਗਮ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਘਰਘਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਖੰਘ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਦੀ ਦਰ (Interaction Incidence Rate Ratio) ਖੰਘ ਲਈ 1.8 ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਲਈ 2.0 ਰਹੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, PM2.5 ਜਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਧੂਮਰਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਭਗ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲੇ।
COPD ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿ COPD ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਿਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ COPD ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਿਆ ਬਲਗਮ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, COPD ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬਲੈਕ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਕਣ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ, ਵੱਧ ਬਲਗਮ ਬਣਨਾ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸੀਮਾਵਾਂ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਮਿਆਦ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਸੀ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨਾ COPD ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
