ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 6 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 (ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਸੀ.ਐੱਮ.ਆਰ.-ਫੰਡਿਡ ਵਰਬਲ ਆਟੋਪਸੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਏਮਜ਼ (AIIMS), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ ਰੋਹਤਕ ਨੂੰ ਪਾਇਲਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 5,000 ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੋਗ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੋਬਾਈਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਵਰਬਲ ਆਟੋਪਸੀ (ਮੌਖਿਕ) ਇੰਟਰਵਿਊ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਡਾਟਾ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਏਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 8 ਮਹੀਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਆਫ਼ੀਸਰ (CHO) ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਆਫ਼ੀਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਪੂਰੀ ਵਰਬਲ ਆਟੋਪਸੀ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਆਫ਼ੀਸਰ ਨੂੰ 100 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਆਫ਼ੀਸਰ ਨੂੰ 100 ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਾਣਕ ਭੱਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਕਫ਼ਲੋ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਬਲ ਆਟੋਪਸੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਪ੍ਰणाली ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏਮਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
