ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 12 ਜੁਲਾਈ (ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਸਿੰਘ): ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ (CEPA) ਸਬੰਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੱਕੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 2026 ਦੌਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ।
ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਕਸ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ 6 ਤੋਂ 10 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 6 ਤੋਂ 10 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ (CEPA) ਸਬੰਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ।”
ਇਹ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। CEPA ਇੱਕ ਆਮ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (FTA) ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਿਵੇਸ਼, ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪਹੁੰਚ, ਮੂਲ ਦੇ ਨਿਯਮ (Rules of Origin), ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼, ਸਾਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ।
ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੋਟਾਸ਼, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ, ਕੱਪੜੇ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ CEPA ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ UAE, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ EFTA ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਹੋਏ ਹਾਲੀਆ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਉਸਦਾ 10ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਧਿਆਇ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 2026 ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਝੌਤਾ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਅਰਬ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। CEPA ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
