03 MAY 2026:(ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਸਿੰਘ)
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਗਲੋਬਲ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲਗਭਗ 18 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2024 ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 1.34 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਰੀਬ 95% ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 4,900 ਨਵੇਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 32% ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਨਾਲ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 12% ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ 0.6% ਤੱਕ ਘਟਣਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਟੇਡਰੋਸ ਅਡਾਨੋਮ ਘੇਬਰੇਯਸਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਅਸਮਾਨ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲਗਭਗ 240 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਇਲਾਜ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੇ ਕੇਵਲ 20% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 8–12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ 95% ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 39% ਬਣਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦੇ ਕੇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਪਰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦਰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟੀਕਾਕਰਨ, ਦੂਸ਼ਿਤ ਖੂਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਦੇ 44% ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਦਾ ਟੀਕਾ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ: ਜੇਕਰ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ, ਤਾਂ 2030 ਤੱਕ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
