ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ-2026: ਫੌਜ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ‘ਚ ਹੁਣ ਦਿਖੇਗਾ ਦੇਸੀ ਅੰਦਾਜ਼

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 14 ਜੂਨ, (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ) : ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ) ਦੌਰ ਦੇ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਵਿਊਇੰਗ ਅਫਸਰਾਂ (ਸਮੀਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ) ਲਈ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਮੈੱਸ ਡਰੈੱਸਾਂ ਨਾਲ ‘ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ’ (pouch belts) ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ “ਰੋਇਲ” (Royal) ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਤਰਕ ਨੂੰ “ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਾਚਾਰ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ” (Indigenisation and Alignment with National Ethos) ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਪੈਂਫਲੇਟ ਦੇ ਇਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।”

ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ, ਫੌਜ ਹੁਣ ਰਸਮੀ ਸਿਵਲ ਪਹਿਰਾਵੇ (civil formal dress) ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ‘ਬੰਡੀ ਜੈਕਟ’ (Bandi jacket) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ “ਆਰਮੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮਜ਼-2026 ਪੈਂਫਲੇਟ” (Army Uniforms-2026 Pamphlet) ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵਰਦੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੌਜ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਚਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਕਦਮ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ:

ਬੰਡੀ ਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸਿਵਲ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬੰਦ-ਗਲੇ ਦਾ ਕੋਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਬੰਡੀ ਜੈਕਟ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀਜ਼, ਮੈਚਿੰਗ ਰਸਮੀ ਪੈਂਟ ਅਤੇ ਬੰਦ ਜੁੱਤੀਆਂ (ਫੁੱਟਵੀਅਰ) ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੱਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਦੇ ਨਿਯਮ: ਮੈੱਸ ਡਰੈੱਸ ਨੰਬਰ ‘5’ ਅਤੇ ‘6’ ਤੋਂ ਪਾਊਚ ਬੈਲਟ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਿਵਿਊਇੰਗ ਅਫਸਰਾਂ ਲਈ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਹੁਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਿਕਲਪਿਕ (optional) ਹੋਵੇਗਾ। ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ: “ਰਿਵਿਊਇੰਗ ਅਫਸਰ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੇ।”

ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ: ਹੁਣ ਤਲਵਾਰਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰੇਡ ਕਮਾਂਡਰਾਂ, ਕੰਟਿਨਜੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਮੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ, ਆਰਮੀ ਡੇ ਪਰੇਡ ਅਤੇ ਗਾਰਡ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਦੌਰਾਨ ਲਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਨਵੀਂ ਵਿੰਟਰ ਵਰਕਿੰਗ ਡਰੈੱਸ: ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਬਦਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੌਜ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਰਕਿੰਗ ਡਰੈੱਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ‘ਬੈਟਲ ਜੈਕਟ’ (Battle Jacket) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਜੂਨ 2029 ਤੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਜਰਸੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਦੀ (ਡਰੈੱਸ 3A) ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਲਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਰੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਲ (transition period) ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਿੱਜੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼:

ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਵਰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਨਿੱਜੀ ਦਿੱਖ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਹੇਅਰ ਸਟਾਈਲ (radical hairstyles), ਬਿਨਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੈਜੇਟਸ, ਟੈਟੂ, ਬੌਡੀ ਪੀਅਰਸਿੰਗ (ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹਣਾ) ਅਤੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਮੇਕਅੱਪ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਿਨਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਡ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬਦਲੇ

ਇਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 246 ਸੜਕਾਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ, ਜੰਗੀ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਫੌਜੀ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।