ਜੈਪੁਰ, 8 ਜੂਨ (ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ): ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੋਂ ਜੂਨ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ (ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ) ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 535 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਮੌਤਾਂ?
ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
-
ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਬਿਨਾਂ ਮਾਸਕ, ਦਸਤਾਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿੱਟਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
-
ਗਲਤ ਸਟੋਰੇਜ: ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ: ਨਿਪਟਾਰੇ (disposal) ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਾਤਕ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ।
ਨੋਟ: ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ (ਗਰੀਬ) ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ
ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ:
ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਦਮ |
ਵੇਰਵਾ |
ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿਖਲਾਈ |
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਏ ਜਾਣ। |
ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ |
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਜਾਂ ਸਬਸਿਡੀ ‘ਤੇ ਮਾਸਕ, ਦਸਤਾਨੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੀਅਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ। |
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ |
ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ (Organic) ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। |
 in the state between January 2024 and June 2026.){kind=link}