ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 29 ਮਈ,(ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਸਿੰਘ): ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਫਾਰਮਜ਼ (ADR) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ 36 ਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 51 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਮਦਨ ਘਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 21 ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਮਦਨ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਖ਼ਰਚੇ ਵਧੇ
ਏਡੀਆਰ (ADR) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 36 ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ 1,192.94 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ (2,463.17 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 51.57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (1,270.23 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਘੱਟ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚਾ 1,433.07 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ 240.12 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਲਗਭਗ 20%) ਵੱਧ ਸੀ।
ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਰਹੀ ਅੱਗੇ?
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 5 ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 69% ਹਿੱਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 77% ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ:
-
ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ (TDP): 228.31 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 19.14%)
-
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ (TMC): 219.35 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
-
ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ (YSRCP): 140.39 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ:
-
ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ (YSRCP): 340.20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਤੋਂ 142.33% ਯਾਨੀ 199.82 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ)
-
ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ (BJD): 288.44 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
-
ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ (TMC): 227.59 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਬੀਆਰਐਸ (BRS), ਬੀਜੇਡੀ, ਜੇਡੀਯੂ (JD-U) ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (SP) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਮਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ: ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਦਾਨ
ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਦਾਨ ਰਿਹਾ।
-
ਕੁੱਲ ਦਾਨ: ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ 702.36 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 58.88% ਹੈ।
-
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਨ: ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ (TMC) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 184.08 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 140.05 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਟੀਡੀਪੀ ਨੂੰ 85.20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਮਿਲੇ।
-
ਵਿਆਜ ਤੋਂ ਕਮਾਈ: ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਰਾਹੀਂ 277.21 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 23.24%) ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੰਮਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ।
