ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ:25ਮਈ (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ):ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਰਤਾਕਾਰਾਂ (ਨੇਗੋਸ਼ੀਏਟਰਸ) ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰਨ”। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤਾ?
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਨੁਕਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
-
ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ 60 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਧਾਉਣਾ।
-
ਵਪਾਰ ਲਈ ਅਹਿਮ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ‘ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼’ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ।
-
ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕਰਦਿਆਂ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ “ਸਕਾਰਾਤਮਕ” ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ “ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫੈਸਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ “ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੈਅ” ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਦਾ ਬਿਆਨ: “ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਵੀ”
ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਘਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ “ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਵੀ।”
ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ:
-
ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਇਰਾ।
-
ਇਰਾਨ ਦੇ ਫ਼ਰੀਜ਼ (ਜ਼ਬਤ) ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ।
-
ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਛਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਮ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ।
ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਦਾ ਬਿਆਨ:
ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿਖੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਲੀ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।”
ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਪਾੜਾ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੀ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਨਰਮ (ਢਿੱਲਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
