ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਦਿਵਸ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ‘ਸਾਇਲੈਂਟ ਕਿਲਰ’ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਬਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 17 ਮਈ 2026 (ਮਨੋਜ ਵਰਮਾ) : ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਦਿਵਸ’ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ (ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ) ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੀਆਂ, ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 1 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, 24 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ
ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਹਰ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਨੂੰ ‘ਸਾਇਲੈਂਟ ਕਿਲਰ’ (Silent Killer) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸਟ੍ਰੋਕ (Brain Stroke), ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲਿਅਰ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਸਿਹਤ ਮਾਡਲ
ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:
-
ਜਲਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ (ਆਮ ਆਦਮੀ ਕਲੀਨਿਕ): ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੇ 990 ਆਮ ਆਦਮੀ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 24 lakh (ਲਾਖ) ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਫਾਲੋਅਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ (ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ): ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-
ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ (ਸੀ.ਐੱਮ. ਦੀ ਯੋਗਸ਼ਾਲਾ): ਤਣਾਅ ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 10,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗ ਕਲਾਸਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ (High Blood Pressure) ਦਾ ਬੋਝ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
-
ਗਲਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖ਼ੁਰਾਕ (ਜੰਕ ਫੂਡ, ਨਮਕ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ)
-
ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ
-
ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ (ਕਸਰਤ) ਦੀ ਕਮੀ
-
ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸੇਵਨ
40 ਤੋਂ 80 ਸਾਲ ਦਾ ਉਮਰ ਵਰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਖ਼ਰਾਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਸ਼ਿਕਾਰ: ਡਾਕਟਰ
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ 80 ਸਾਲ ਦਾ ਉਮਰ ਵਰਗ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜਤ ਹੈ।
-
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ 94 ਸਾਲ ਅਤੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ. ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) ਵਿੱਚ 98 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰੀਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
-
ਪਟਿਆਲਾ, ਮੋਹਾਲੀ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
-
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 77 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸ਼ਿਕਾਰ: ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ
ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਸੌਰਭ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਰਗੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਡਰੋਂ ਇਲਾਜ ਟਾਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਸੁਵਿਧਾ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
