ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਬਣੀ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ: 1 ਲੱਖ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਮੁਕੰਮਲ, 16.5 ਕਰੋੜ ਖ਼ਰਚੇ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਲੁਧਿਆਣਾ: 1 ਮਈ 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਗੁਰਦਾ ਰੋਗ (Chronic Kidney Disease) ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 16.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਨਿਜਾਤ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 1,500 ਤੋਂ 4,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਨਾ ਖ਼ਰਚਾ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ, “ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਸਹੂਲਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ”।

ਡਾਇਲਿਸਿਸ: ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ

ਮੋਗਾ ਦੇ ਨੇਫਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਸੌਰਵ ਗੋਇਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਲਿਸਿਸ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਵੀ ਸੈਸ਼ਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਿਆਨ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰੋਗ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੱਛਣ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ:

• ਕੁੱਲ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਇਲਿਸਿਸ: 1 ਲੱਖ

• ਕੁੱਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਰਚ: 16.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ

• ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਰਚ (ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਸ਼ਨ): 1,500 – 4,000 ਰੁਪਏ

• ਸਹੂਲਤ: ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ