ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) : ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਲਿਵਰ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ ‘ਦ ਲੈਂਸੇਟ’ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2050 ਤੱਕ ਲਿਵਰ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ MASLD) ਵਿੱਚ 42 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ।
‘ਮੂਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ’ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਲਿਵਰ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਮੂਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ’ (Silent Pandemic) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-
ਅੰਕੜੇ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2023 ਵਿੱਚ 1.3 ਅਰਬ ਸੀ, ਜੋ 2050 ਤੱਕ 1.8 ਅਰਬ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
-
ਲੱਛਣ: ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਇੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਲਿਵਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
-
ਪ੍ਰਭਾਵ: ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਿਗ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ-ਸੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਵੱਧ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਜਾਨਲੇਵਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਲਿਵਰ ਐਂਡ ਬਿਲਿਆਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ (PILBS) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਵੀਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ:
“ਫੈੱਟੀ ਲਿਵਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਲਟਰਾ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣੇ, ਤਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਫੈਟਸ ਕਾਰਨ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।”
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’
ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ:
-
ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ: ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਤਹਿਤ ਲਿਵਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
-
ਵਿਆਪਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ: ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
-
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ: ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਥੀਮ ‘ਸਾਲਿਡ ਹੈਬਿਟਸ, ਸਟ੍ਰਾਂਗ ਲਿਵਰ’ (ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਿਵਰ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ:
-
ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਹੇਜ਼।
-
ਤਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਪੈਕਟ-ਬੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਘਟਾਉਣਾ।
-
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣਾ।
-
ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ।
ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋਹਰੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
