ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਨਿਗੂਣਾ ਫੰਡ; ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅੰਦਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ (Scientific Research) ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (Innovation) ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਮਸਲਾ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਤਿੱਖੇ ਸਵਾਲ

ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 6047 ਰਾਹੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਸਨ:

• ਕੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਹੱਬ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇੰਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?

• ਕੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਸਟਾਰਟਅਪ ਇੰਡੀਆ’ ਜਾਂ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫੰਡ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?

• ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਿਸਰਚ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਵੇਰਵਾ ਕੀ ਹੈ?

ਖਰਚੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਤਾਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾ

ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਵਾਬ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਖਰਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ।

• ਬਾਇਓਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ: ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 32 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ।

• ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ: ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 52 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ।

• ਔਸਤ ਖਰਚ: ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਰਕਮ ਮਹਿਜ਼ 17–18 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

“ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਹੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਇਹ ਰਕਮ ਊਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜੀਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।” – ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ

ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ

ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI), ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਕਵਾਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੌਥੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਇੰਸ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਹੱਬ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।