ਦੁਬਈ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 21 ਮਾਰਚ 2026 (ਸ਼.ਅ.ਬਿਓਰੋ) : ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 4000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਮਿਡਲ ਈਸਟ) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵਧਿਆ ਖ਼ਤਰਾ
ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਾਕਈ 4000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਾਟੋ (NATO) ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ ਯੁੱਧ ਦਾ ਗਣਿਤ? (ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ)
- ਗਲੋਬਲ ਸੰਘਰਸ਼: 4000 KM ਦੀ ਰੇਂਜ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
- ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਿਕਾਣੇ ਖ਼ਤਰੇ ‘ਚ: ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਫ਼ੌਜੀ ਅੱਡਾ ‘ਡਿਏਗੋ ਗਾਰਸੀਆ’, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ।
- ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਨਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਾਟੋ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਅਜਿਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
‘ਖੋਰਮਸ਼ਹਿਰ-4’ (Khorramshahr-4): ਕਿਉਂ ਹੈ ਇੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ?
ਈਰਾਨ ਦੀ ਇਸ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
- ਈਂਧਨ: ਇਹ ਤਰਲ ਈਂਧਨ (Liquid Fuel) ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
- ਵਾਰਹੈੱਡ: ਇਹ ਇੱਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਜ਼ਨ ਦਾ ਹਥਿਆਰ (Warhead) ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
- ਤਕਨੀਕ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਮਿਊਨੀਸ਼ਨ (ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਧਮਾਕੇ) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ (Maneuverable) ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਜਲਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
