ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 29 ਅਗਸਤ, 2026 (ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ (ਐਨ.ਆਈ.ਏ.), ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿਖੇ 11ਵੇਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਿਵਸ-2026 ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡੀਨ ਇੰਚਾਰਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਤੀਸ਼ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਦੀਪ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਡਾ.) ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਡੀਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਪਮਨਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਡੀਨ ਇੰਚਾਰਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਤੀਸ਼ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਅਧੂਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਵਰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਕਈ ਮੂਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹਿਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਭਲਾਈ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਹੈ। ‘ਸਰਵੇ ਭਵੰਤੁ ਸੁਖਿਨ:‘ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ‘ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ‘ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਿਵਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਚੰਦਰਮੋਹਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਆਯੋਜਨ ‘ਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰਭੂਤ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਵਰਧਨ ਦਾ ਸੰਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ ਪਮਨਾਨੀ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਆਕਾਂਕਸ਼ਾ ਰਾਣਾ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਅਨੁਰਾਗ ਕੁਸ਼ਲ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਧਵਲ ਜੀ ਮਕਵਾਣਾ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਅੰਕਿਤਾ ਨੇਗੀ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਹੇਸ਼ ਐਮ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਸ਼ੀਂਸ਼ਾ ਪੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਅਧੂਰਾ – ਪ੍ਰੋ. ਸਤੀਸ਼ ਗੰਧਰਵ
Prof. Satish Gandharv highlights the importance of Sanskrit in understanding Ayurveda’s traditional knowledge and principles.
