ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 11 ਜੁਲਾਈ (ਜਤਿੰਦਰ ਗਰਗ): ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ, E10 ਅਤੇ E20 ਬਾਲਣ (ਫਿਊਲ) ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਇਸ ਚਿੰਤਾ ‘ਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਲਣ ਵੰਡ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਕਈ ਗ੍ਰੇਡ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ (ਰਸਦ) ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰੇਗਾ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ E20 ਵੱਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਦਮ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਟੈਸਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਨਿਕਾਸ (ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ) ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
ਫਿਊਲ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ (ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ) ‘ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲ, E10 ਅਤੇ E20 ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਲਣ ਵੰਡ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਕਈ ਬੇਸ ਫਿਊਲ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਟੇਲ ਆਊਟਲੇਟਾਂ (ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ) ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ, ਟਰਮੀਨਲਾਂ, ਡਿਪੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਟਰੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਖਰਚੇ ਵਧਣਗੇ, ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ) ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਘਟੇਗੀ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਥੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਾਲਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡਿਟਿਵਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਾਸ ਉਤਪਾਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਬਾਲਣ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ E10-ਅਨੁਕੂਲ ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਚ ਇਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਆਪਕ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ E20 ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰੰਟੀ ਨਾ ਦਿੰਦੇ।
“ਜੇਕਰ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਖੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਦੀ ਵਾਰੰਟੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਾ ਕਰਦੇ। ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਲਗਭਗ ਹਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨਾਂ (ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਨਵੇਂ) ਲਈ ਵਾਰੰਟੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।” – ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਫੀਲਡ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ E20 ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਫੀਲਡ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਦੌਰਾਨ 2.84 ਕਰੋੜ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.5 ਕਰੋੜ ਪੁਰਾਣੇ, ਗੈਰ-E20-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਾਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ E20-ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗਾਲ (Corrosion), ਅਸਧਾਰਨ ਖਰਾਬੀ ਜਾਂ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕਾਰਪ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ E20 ਨਾਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ (ਮਾਈਲੇਜ) ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 5 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਲਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਈਲੇਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।
ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ E20 ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ ਅਕਟੇਨ ਰੇਟਿੰਗ (Higher Octane Rating), ਬਿਹਤਰ ਕੰਬਸ਼ਨ (Combustion), ਸੁਚਾਰੂ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ, ਸਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ E20 ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਇਥੇਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
