2023 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਈ ਦੁੱਗਣੀ; ਸਾਇਬਰਬੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਣੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 23 ਮਾਰਚ (ਸ਼.ਅ.ਬਿਓਰੋ) : ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਆਲਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਗਰਾਨ (GEM) ਟੀਮ ਦੀ ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇਬਰਬੁਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ 114 ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ 58 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ਼ 24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀ.ਈ.ਐਮ. ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਦੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ (Body Image) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਟਾਕ ਦੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ 39 ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਰੋਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ
- ਫ਼ਰਾਂਸ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
- ਅਮਰੀਕਾ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ 39 ਸੂਬਿਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸੁਰਖੀਆਂ (Headlines):
- ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬਦਲਾਅ: “ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਬੈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 58% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ: ਯੂਨੇਸਕੋ ਰਿਪੋਰਟ।”
- ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਵਾਰ: “ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ; 32% ਕੁੜੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ।”
- ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ: “2023 ਤੋਂ 2026 ਤੱਕ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋਏ ਮੋਬਾਈਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼, ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਚ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼।”
- ਡਿਜੀਟਲ ਡੀ-ਟੌਕਸ: “ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ 114 ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ‘ਨਾਂਹ’।”
