ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 18 ਸਤੰਬਰ, 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗੋਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਪੀ ਸਕਿਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (ਐਲਐਸਡੀ ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਭਾਗੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ 9,480 ਗੋਵੰਸ਼ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 8,530 ਪਸ਼ੂ ਠੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 950 ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ 70 ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂ, ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਪਸ਼ੂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਐਲ ਯੂ ਵੀ ਏ ਐਸ ਏ ), ਹਿਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚੇ ਲਗਭਗ 300 ਨਮੂਨੇ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ 17 ਸ਼ੱਕੀ ਨਮੂਨੇ ਭੋਪਾਲ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹਾਈ ਸਿਕਿਊਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ਿਜ਼ (ਨਿਸ਼ਾਦ ) ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ।
ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲੰਪੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਟ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ 1,356 ਸ਼ੱਕੀ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ 25 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 30 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਯੋਗ ਸਿਹਤਮੰਦ ਗੋਵੰਸ਼ ਲਈ ਗੋਟ ਪਾਕਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਪੁਸ਼ਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲਐੱਸਡੀ ਦੇ ਛਿਟਪੁਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਟੀਕਾਕਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣ, ਆਵਾਜਾਈ ’ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਕੀਟ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਐੱਲਐੱਸਡੀ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੱਛਰ, ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਚਿੱਚੜ ਵਰਗੇ ਕੀਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਪਸ਼ੂ ਆਵਾਜਾਈ ’ਤੇ ਰੋਕ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂ ਤੁਰੰਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ, ਸ਼ੈੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਦਿਨ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਗੋਲ ਗੰਢਾਂ/ਘਾਵ, ਅੱਖਾਂ-ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸਾਅ, ਭੁੱਖ ਘਟਣਾ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਮਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ 1,000 ਪਸ਼ੂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ 1,800 ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਫੀਲਡ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ 1962 ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
17 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 7,577 ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ 18 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ 9,480 ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਕੜੇ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨਾਲ ਅਪਡੇਟ ਹੋਏ ਹਨ।
