ਸਿਹਤ, 12 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ): ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਦਰਦ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦਰਦ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬੀਐੱਲਕੇ-ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਸਪਾਈਨ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਪੁਨੀਤ ਗਿਰਧਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਡਿਸਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਓਸਟੀਓਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ
ਭਾਰੀ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕਣ, ਅਚਾਨਕ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਮੋੜਨ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾਅ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਆਰਾਮ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਦਰਦ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
- ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਡਿਸਕ ਦਾ ਉੱਭਰਨਾ ਜਾਂ ਖਿਸਕਣਾ
ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਡਿਸਕ ਗੱਦੀ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਿਸਕ ਦਾ ਨਰਮ ਹਿੱਸਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਸ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਦ ਲੱਤਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਓਸਟੀਓਆਰਥਰਾਈਟਿਸ
ਓਸਟੀਓਆਰਥਰਾਈਟਿਸ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪਾਈਨਲ ਸਟੈਨੋਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਰਦ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਪਣਾਓ ਇਹ ਆਦਤਾਂ
ਪਿੱਠ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
- ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਰੋ।
- ਭਾਰੀ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕਣ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਓ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਮੋੜਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਤੁਰੋ-ਫਿਰੋ।
- ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੁੰਨਪਣ, ਝਨਝਨਾਹਟ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਜੇ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਟੱਟੀ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁੰਨਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੋ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਹੀ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
