ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 13 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਨੇ ‘UPI ਵਪਾਰ ਸਮਰੱਥ ਯੋਜਨਾ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ UPI QR ਕੋਡ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਾਊਂਡਬਾਕਸ ਲਗਵਾਉਣ ’ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
QR ਕੋਡ ਲਈ 300 ਅਤੇ ਸਾਊਂਡਬਾਕਸ ਲਈ 750 ਰੁਪਏ
NPCI ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ UPI QR ਕੋਡ ਲਗਾਉਣ ’ਤੇ 300 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਸੈਂਟਿਵ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਊਂਡਬਾਕਸ ਵੀ ਲਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ 750 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਸੈਂਟਿਵ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਯੋਗ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀ ਹੋਣਗੇ ਯੋਗ
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਿਆਨਾ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਰੇਹੜੀ-ਫੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ, ਛੋਟੇ ਰਿਟੇਲ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ
NPCI ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਟੀਅਰ-3 ਤੋਂ ਟੀਅਰ-6 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਵਰਗੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ UPI ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ ਯੋਜਨਾ
NPCI ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ UPI ’ਤੇ ਮਰਚੈਂਟ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਰੇਟ (MDR) ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਲਈ UPI ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ MDR ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਫੀਸਦੀ ਰਕਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਫੀਸਦੀ ਰਕਮ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ UPI ਨਾਲ ਜੋੜਨ, 50 ਫੀਸਦੀ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
