ਮੁੰਬਈ, 12 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 (ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ): ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਐਂਟੀ-ਸਬਮਰੀਨ ਵਾਰਫੇਅਰ ਸ਼ੈਲੋ ਵਾਟਰ ਕਰਾਫਟ (ASW-SWC) ‘ਮੰਗਰੋਲ’ ਨੂੰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੱਟੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਚੀ ਸਥਿਤ ਕੋਚਿਨ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਲਿਮਟਿਡ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਕੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੰਗਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਤੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਬੇੜੇ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਵੇਗਾ।
ਬਦਲਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਜਲ ਸੈਨਾ ‘ਮੰਗਰੋਲ’ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੇਸੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੱਛਮੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਫਲੈਗ ਅਫ਼ਸਰ ਕਮਾਂਡਿੰਗ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਸੰਜੇ ਵਤਸਾਯਨ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੱਛੀ ਪਕੜਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮੰਗਰੋਲ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ‘ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਮੰਗਰੋਲ (M85)’ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਈਨਸਵੀਪਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਮੰਗਰੋਲ’ ਵਿੱਚ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਸਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ‘ਅਭੈ’ ਹੱਲ-ਮਾਊਂਟਡ ਸੋਨਾਰ, ਹਲਕੇ ਟਾਰਪੀਡੋ, ਦੇਸੀ ਐਂਟੀ-ਸਬਮਰੀਨ ਰਾਕੇਟ ਲਾਂਚਰ ਅਤੇ ‘ਮਾਰੀਚ’ ਐਡਵਾਂਸਡ ਟਾਰਪੀਡੋ ਡਿਕੌਇ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਤਿੰਨ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਵਾਟਰਜੈੱਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਈਨ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
