ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, 14 ਜੁਲਾਈ (ਜਤਿੰਦਰ ਗਰਗ): ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ‘ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਨਿਊ-ਏਜ ਗਵਰਨੈਂਸ’ (UMANG) ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਾਮੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ‘ਦ ਹਿੰਦੂ’ (The Hindu) ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ‘ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਸੰਗਠਨ’ (EPFO) ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਡਾਟਾਬੇਸਾਂ ‘ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਕਸ਼ੈ ਸੀ.ਐੱਸ. ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਵਾਘੇਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖਾਮੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਮੰਗ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ 2,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਘੇਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਬਣਤਰ (ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੱਖੋਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।”
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਉਮੰਗ ਐਪ ਨੂੰ ਨੌਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪੰਜਵੀਂ ‘ਗਲੋਬਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ’ ਦੌਰਾਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
EPFO ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ
ਲੀਕ ਹੋਏ ਡਾਟਾ ਵਿੱਚ EPFO ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਯੂਨੀਕ ਅਕਾਊਂਟ ਨੰਬਰ (UAN), ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. (LPG) ਸਿਲੰਡਰ ਬੁਕਿੰਗ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੀ ਆਈ.ਡੀ. ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸੇਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਨਟੈਕਸਟ (ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੋਡ ਦੇ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧਾਰ ਐਕਟ, 2016 ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਮੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਮੋਡੀਊਲ ਖੁਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
EPFO ਮੋਡੀਊਲ ਉਮੰਗ ਐਪ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 40 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੈਣ-ਦੇਣ (ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ) ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ‘ਭਾਰਤ ਆਧਾਰ ਸੀਡਿੰਗ ਇਨੇਬਲਰ’ (BASE) ਨਾਲੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵੇ
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ‘ਦ ਹਿੰਦੂ’ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਬੰਧਤ APIs ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਲੇਨਟੈਕਸਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨਕ੍ਰਿਪਟ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”
