ਇਰਾਨ, 10 ਜੁਲਾਈ, (ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਪਤਾ): ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਇਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮ ਰੇਜ਼ਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ (ਸ਼ਰਾਈਨ) ਵਿਖੇ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰੈੱਸ ਟੀਵੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਬੂਤ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਮਾਮ ਰੇਜ਼ਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਦਾਰ ਅਲ-ਜ਼ਿਕਰ’ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸੱਯਦ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਇਰਾਨ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ (IRIB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਦਾਨਿਸ਼ ਚੌਕ’ ਅਤੇ ‘ਇਮਾਮ ਰੇਜ਼ਾ ਸ਼ਰਾਈਨ’ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਰਸਤੇ (ਏਅਰਲਿਫਟ) ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਦੇਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਘੇਰੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੌਰਾਨ ਭੀੜ ਵੱਲੋਂ ਟਰੰਪ-ਵਿਰੋਧੀ ਬੈਨਰ ਲਹਿਰਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਲੀਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. (CNN) ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।
ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਇਸੇ ਸਾਲ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਮਿਡਲ ਈਸਟ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਛਿੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮੇਨੇਈ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੋਹਲਤ ਦੇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ 14 सूਤਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ (MoU) ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਤਹਿਰਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ (NATO) ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
“ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਘਟੀਆ ਲੋਕ ਹਨ… ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬਿਮਾਰ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ… ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਾਰਤਾਕਾਰਾਂ (Negotiators) ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।
