ਸੰਸਾਰ, 15 ਜੁਲਾਈ (ਮਨੋਤ ਵਰਮਾ) :ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ H5N1 ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਊਨ ਸਕੂਆ (brown skua) ਪੰਛੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਇਓਸਕਿਊਰਿਟੀ (ਜੈਵਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਮੰਤਰੀ ਐਂਡਰਿਊ ਹੌਗਾਰਡ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮੌਤਾਂ ਜਾਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। H5N1 ਨੇ 2021 ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ (ਮੁਰਗੀ ਪਾਲਣ) ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਇਓਸਕਿਊਰਿਟੀ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ecosystem) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਜੈਵ-ਵਿਵਿਧਤਾ (biodiversity) ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਕਈ ਨਾ-ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਕਗਾਰ ‘ਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ-ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 300 ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਨਨ (breeding) ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤਾਕਾਹੇ’ (takahe) ਅਤੇ ‘ਕਾਕਾਪੋ’ (kakapo) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਚਾਅ ਉਪਾਅ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੈਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬ੍ਰੈਟ ਗਾਰਟਰੇਲ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ (pathogens) ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਹੈ।
