ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 18 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ): ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ, ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 16 ਅਤੇ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਇੰਟਰ-ਗਵਰਨਮੈਂਟਲ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ (IGSC) ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਪਾਰ ’ਤੇ ਰੋਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜਾਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਉੱਜਵਲ ਕੁਮਾਰ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਨੇਪਾਲੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਦਯੋਗ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਜਾਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਬੁੱਧ ਬਹਾਦੁਰ ਗੁਰੁੰਗ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਐਕਸੈੱਸ, ਕਸਟਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਵਪਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੌਧਾ-ਸਿਹਤ ਨਿਯਮ, ਦਵਾਈਆਂ, ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਵਾਈਸ ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਸਮੇਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਕਸਟਮ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਆਫ਼ ਓਰਿਜਨ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲੀਕਰਨ ਵਰਗੇ ਕਦਮਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੁਗਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ, ਮਾਲ ਢੁਆਈ, ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਲੈਂਡ-ਪੋਰਟ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਆਰ ਨਿਰਧਾਰਨ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪਲਾਂਟ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਜਾਂਚ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ’ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ। ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬੈਠਕ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਅਗਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਵਾਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਵਰਨਿਮ ਵਾਗਲੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਵਾਗਲੇ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਹਤ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮੇਤ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਸਰਹੱਦੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ।
