ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੱਥ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ, ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਈਆਂ ਚੁੱਭਣ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਂ ਪਕੜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੱਛਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਡੈਸਕ, 17 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 (ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ): ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਅਤੇ ਝਨਝਨਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਈਆਂ ਚੁੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਅਕਸਰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੌਣ ਦੀ ਗਲਤ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹੇ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਸੁਨੀਲ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਦੇ ਕਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
1. ਸੌਣ ਦੀ ਗਲਤ ਸਥਿਤੀ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਪਾਸੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨੂੰ ਸਿਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੱਥ ਸੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਨਝਨਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਹੱਥ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2. ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ
ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਡਿਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਤੋਂ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਤੱਕ ਦਰਦ, ਝਨਝਨਾਹਟ ਜਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3. ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ
ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਇਬੈਟਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ, ਜਲਣ, ਦਰਦ ਜਾਂ ਝਨਝਨਾਹਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
4. ਕਾਰਪਲ ਟਨਲ ਸਿੰਡਰੋਮ
ਗੁੱਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਮੀਡੀਅਨ ਨਸ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਕਾਰਪਲ ਟਨਲ ਸਿੰਡਰੋਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ, ਤਰਜਨੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਜਾਂ ਝਨਝਨਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਵੱਧ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਦੀ ਪਕੜ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨਪਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
- ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖੋ।
- ਗਰਦਨ, ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
- ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
- ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਈਏ?
ਜੇਕਰ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਹੱਥ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੋ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗਲਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਕਾਰਨ ਹੱਥ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁੰਨਪਨ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
