ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 8 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰਭਜੀਤ ਸਿੰਘ): ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਕੰਗਨਾ ਰਣੌਤ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ, ਤਸਵੀਰ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਛਾਣ ਦੇ ਕਥਿਤ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼, AI ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਵਿਕਾਸ ਮਹਾਜਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਰਣੌਤ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਹਤ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ persona ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਨਲਾਈਨ ਲਿੰਕ ਪੇਸ਼ : ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਰਣੌਤ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਕਈ ਵੈੱਬ ਲਿੰਕ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੀਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਰਣੌਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਵਕੀਲ ਸਕੇਤ ਸਿਕਰੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਉਹ ਉਕਤ ਐਨੀਮੇਟਡ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਮੀਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ।
ਕੁਝ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਟਾਈ : ਵਕੀਲ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਐਡਵਾਂਸ ਕਾਪੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਮਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਇੰਜੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰਣੌਤ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ amended memo of parties ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 3 ਫਰਵਰੀ 2027 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ Personality ਅਤੇ Publicity Rights? : ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਹਸਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾਮ, ਤਸਵੀਰ, ਆਵਾਜ਼, ਦਿੱਖ, ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਛਾਣਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ personality rights ਜਾਂ publicity rights ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ AI-generated images, deepfakes, edited videos, fake endorsements ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ : ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀਆਂ ਦੇ personality rights ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਆਵਾਜ਼, ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਛਾਣਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਦੇ personality rights ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, likeness, voice ਅਤੇ distinctive expressions ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਜੈਕੀ ਸ਼ਰੌਫ਼, ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੋਨੂ ਨਿਗਮ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ personality rights ’ਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਵਿਚਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
AI ਅਤੇ ਫੇਕ ਕੰਟੈਂਟ ਨੇ ਵਧਾਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀ : ਕੰਗਨਾ ਰਣੌਤ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ AI-generated content ਅਤੇ ਕਥਿਤ fake news ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹਾਲੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ personality rights ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੱਖਾਂ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
