ਸ਼ਿਮਲਾ, 11 ਜੁਲਾਈ (ਦੀਪਕ ਦੱਤਾ): ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ 140 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ‘ਬੈਂਟਨੀ ਕੈਸਲ’ (Bantony Castle) ਵਿਖੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਡਿਜੀਟਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ) ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
ਲਗਭਗ 8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਂਟਨੀ ਕੈਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (DGP) ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨਾਂ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਡਿਸਪਲੇਅ ਅਤੇ ਇਮਰਸਿਵ ਗੈਲਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਜੀਟਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਂਟਨੀ ਕੈਸਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੀਜੀਪੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਕਣਗੇ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ ਰੇਲਵੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਕੀ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।”
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ
ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਲਈ ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਏ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਦੌਰ, ਡਾ. ਵਾਈ.ਐਸ. ਪਰਮਾਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ, ਸਾਡੇ ਮੰਦਰ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੇਜ਼ਰ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ।”
ਅਜੂਬੇ ਵਰਗੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫੀਸ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਹਰੀ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
“ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਜੀਟਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਮਰਸਿਵ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ, ਇਮਰਸਿਵ ਰੂਮ, ਰੋਟੋਸਕੋਪ ਅਤੇ ਹੋਲੋਸਕੋਪ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਲਿੱਪ ਬੁੱਕਸ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਾਈਡ ਦੇ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ‘ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ’ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੈਂਟਨੀ ਕੈਸਲ ਖ਼ੁਦ 140 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਫੀਸ 100 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਐਂਟਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ।
