‘ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਲਾਸ’ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ — “ਮੇਕ ਇਨ ਪੰਜਾਬ” ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਚੌਧਰੀ ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) : ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਉੱਦਮਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੱਡੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
‘ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਲਾਸ’ ਜਾਂ ‘ਐਂਟਰਪ੍ਰੈਨਿਓਰਸ਼ਿਪ ਮਾਈਂਡਸੈੱਟ ਕੋਰਸ’ (EMC) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP 2020) ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁਣ BBA, BCom, BTech ਅਤੇ BVoc ਵਰਗੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 20 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, 320 ITI ਅਤੇ 91 ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਡਿਗਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੇਗਾ। ਸਾਡਾ ਟੀਚਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।”
ਇਹ ਯੋਜਨਾ “ਪੰਜਾਬ ਬਿਜ਼ਨਸ ਬਲਾਸਟਰਸ” ਮਾਡਲ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਦਮੀ ਬਣਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਾਡਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ AI-ਸਮਰੱਥ “ਪੰਜਾਬ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਐਪ”, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਇਹ ਐਪ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਆਈਡੀਆ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪੁਆਇੰਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਰੱਟਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਹੀਂ — ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੁਣ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੇਵਲ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 75,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਐਪ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ₹2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਟਰਨਓਵਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੋਲਰ ਟਾਰਚਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਐਸਬੀ ਚਾਰਜਰ ਤੱਕ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ 2028-29 ਤੱਕ 5 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਵੇਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸਿਰਜਣਗੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮਿਲੇਗੀ।
ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਕੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹਰੇਕ ਕਲਾਸਰੂਮ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ।”
