ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਬੈਂਕ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ। RBI ਨੇ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 3 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਕਾਊਂਟਰ ‘ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚੈੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਪਰ RBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਕਮ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਨਵਾਂ ਸਿਸਟਮ
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
- ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
- ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 3 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ 12 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੈੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਚੈੱਕ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਚੈੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
RBI ਦਾ ਉਦੇਸ਼:
ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ:
ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੈਂਕ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਚੈੱਕਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾਊਸ ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ 2026 ਤੋਂ, ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭ:
- ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲਬਧਤਾ
- ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ
- ਰੱਦ ਚੈੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ
- ਵਿੱਤੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, RBI ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
