ਨੈਸ਼ਨਲ : 1 ਮਈ 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈਵੇਅ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੁਲਾਂਘ ਪੁੱਟਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਰੀਅਰ-ਫ੍ਰੀ ਟੋਲ ਸਿਸਟਮ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 48 ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਚੋਰਿਆਸੀ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ?
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ‘ਮਲਟੀ-ਲੇਨ ਫ੍ਰੀ ਫਲੋ’ (MLFF) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
-
ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਸਫ਼ਰ: ਹੁਣ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੋਲ ਦੇਣ ਲਈ ਬੈਰੀਅਰਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਵਾਹਨ ਸਿੱਧੇ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ।
-
ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ: ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਓਵਰਹੈੱਡ ਗੈਂਟਰੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੈਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ।
-
ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਭੁਗਤਾਨ: ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਹਨ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਕੈਮਰੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ RFID ਰੀਡਰ FASTag ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੋਲ ਦੀ ਰਕਮ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੱਟ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
-
AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਪਛਾਣ (ANPR) ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਟੀਕ ਹੋਵੇ।
ਜੇਕਰ FASTag ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ?
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ‘ਤੇ FASTag ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਜਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਬੱਚਤ
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ‘ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ 2026’ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ:
-
ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਗੀਆਂ।
-
ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।
-
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ।
ਜੇਕਰ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਾਈਵੇਅ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
