ਤੇਲ ਅਵੀਵ/ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ: 3 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026:(ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ)
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਗਾਜ਼ਾ, ਲੇਬਨਾਨ, ਹੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਜੰਗਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਜੰਗ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਤੀ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ‘ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ’ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ੇਕਲ ਦਾ ਖਰਚਾ
ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 352 ਬਿਲੀਅਨ ਸ਼ੇਕਲ ($112 ਬਿਲੀਅਨ) ਦਾ ਭਾਰੀ ਖਰਚਾ ਪਿਆ ਹੈ।
-
ਔਸਤ ਖਰਚਾ: ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ੇਕਲ ($96 ਮਿਲੀਅਨ) ਜੰਗ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
-
ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਾ: ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਕ ਵਿੱਤ ਵਿਵਸਥਾ ਡਗਮਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ‘ਚ ਘਿਰਿਆ ਇਜ਼ਰਾਈਲ
ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ:
-
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋਸ਼: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂ ਅਦਾਲਤ (ICJ) ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰੋਸੇਯੋਗ’ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ: ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਅਦਾਲਤ (ICC) ਨੇ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਕੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ, ਪਰ ਵਧਦਾ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-
ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: ਜੰਗ ਦੇ ਲੰਬੇ ਖਿੱਚਣ ਕਾਰਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਰੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
-
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਨਤੀਜੇ ਇੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: > ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋਹਰੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ। ਕੀ ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ? ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।
