ਇਰਾਨ ਦਾ ‘ਤੇਲ ਕੇਂਦਰ’ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ; ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾਈ ਦਹਿਸ਼ਤ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 14 ਮਾਰਚ (ਮਨੋਜ ਵਰਮਾ): ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ 15ਵੇਂ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ (Kharg Island) ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਨੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ’ਤੇ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਿਜ਼ 20 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਪੂ ਇਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਛੋਟਾ ਭੂਗੋਲ, ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਚਟਾਨੀ ਟਾਪੂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦਾ “ਤਾਜ ਦਾ ਗਹਿਣਾ” (Crown Jewel) ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਰਾਨੀ ਲੇਖਕ ਜਲਾਲ ਅਲ-ਏ-ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦਾ ਯਤੀਮ ਮੋਤੀ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ‘ਨਰਵ ਸੈਂਟਰ’

ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ: ਇਹ ਟਾਪੂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਫਸ਼ੋਰ ਖੇਤਰਾਂ (ਅਬੂਜ਼ਰ, ਫੋਰੂਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੋਰੂਦ) ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ: ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕ, ਲੋਡਿੰਗ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 95 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।

• ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ: ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਹਿਵਾਜ਼, ਮਾਰੂਨ ਅਤੇ ਗਾਚਸਾਰਨ ਤੋਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਖਾਰਗ ਦੇ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਮਲੇ ਦਾ ਅਸਰ: ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਇਰਾਨ?

ਊਰਜਾ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਲਈ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਰਾਨ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ ਚਲਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵੀ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।