ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 10 ਮਾਰਚ (ਮਨੋਜ ਵਰਮਾ) : ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਵੱਲੋਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ₹2.60 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਮਾਲੀਅਤ ਵਾਲੇ ਇਸ ਬਜਟ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ‘ਚੁਣਾਵੀ ਬਜਟ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਜਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ
-
ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸੌਗਾਤ: ਬਜਟ ਵਿੱਚ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਵਾਂ-ਧੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ₹1000 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ₹1500 ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਲਈ ₹9600 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੀ 65% ਮਹਿਲਾ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ।
-
ਸਿੱਖਿਆ ਇਨਕਲਾਬ 2.0: ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ₹19,279 ਕਰੋੜ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ।
-
ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ: ਆਮ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ
ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:
| ਵੇਰਵਾ | ਰਕਮ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ) |
| ਕੁੱਲ ਬਜਟ | ₹2,60,000 ਕਰੋੜ |
| ਸੂਬਾਈ ਆਮਦਨ (ਮਾਲੀਆ) | ₹1,26,190 ਕਰੋੜ |
| ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੁੱਲ ਕਰਜ਼ਾ | ₹4.42 ਲੱਖ ਕਰੋੜ |
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਟ: ਸੂਬੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ 41 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਧਨ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ‘ਖ਼ਾਮੀਆਂ’
ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਮੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ:
-
ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ: ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ₹6,879 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਟ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
-
ਸਨਅਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ: ਛੋਟੀਆਂ ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਸਨਅਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਰੜਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਏ ਹਨ।
ਸਿੱਟਾ: ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਦੇ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਇਸ ਬਜਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਪਹਿਲੂ ਹੈ।
