HomeVideoਖਾਲਸਾਈ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ: ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ
ਖਾਲਸਾਈ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ: ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ
ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ: ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖਾਲਸਾਈ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਸੋਮਵਾਰ, 6 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲੰਗਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਚਿਹਰੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥ
‘ਹੋਲਾ’ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ‘ਹੁਲ’ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਲੜਨਾ’। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ‘ਮਹੱਲਾ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ‘ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸਣ ਦੀ ਥਾਂ’ ਜਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲੂਸ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੰਨ 1700-1701 ਵਿੱਚ ਹੋਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਰੰਗ’ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।
ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਕਲਾ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਭਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ‘ਨਕਲੀ ਲੜਾਈਆਂ’ (Mock Battles) ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗੀ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਗਤਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਗਮ
ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਕੁੱਲ 6 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ:
-
ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ: ਸ੍ਰੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ (3 ਤੋਂ 5 ਮਾਰਚ)।
-
ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ: ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ (6 ਤੋਂ 8 ਮਾਰਚ)।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਥਾ-ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀਰ ਰਸ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ‘ਮਹੱਲਾ’ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੂਸ) ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੇਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀਏ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਜ਼ਲੂਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੀਏ।
