ਫਤਿਹਾਬਾਦ, 12 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ‘ਡੀਪਫੇਕ’ (Deepfake) ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ (SP) ਸ੍ਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਜੈਨ (IPS) ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਸੋਧ) ਨਿਯਮ, 2026, ਆਉਂਦੀ 20 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
AI ਕੰਟੈਂਟ ‘ਤੇ ‘ਲੇਬਲ’ ਲਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਫੋਟੋ, ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਆਡੀਓ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਚੇਤਾਵਨੀ: ਆਡੀਓ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਨਕਲੀ (ਸਿੰਥੈਟਿਕ) ਹੈ।
- ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਬਿਨਾਂ ਲੇਬਲ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ
ਹੁਣ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ:
- 2 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ: ਅਸ਼ਲੀਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲਣ ਦੇ 2 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਟਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
- 3 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ: ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 3 ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ
SP ਸਿਧਾਂਤ ਜੈਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ‘ਤੇ:
- ਭਾਰਤੀ ਨਿਆ ਸੰਹਿਤਾ (BNS), 2023 ਅਤੇ POCSO ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਸਬੰਧਤ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੁਅੱਤਲ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
“ਡੀਪਫੇਕ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।” — ਸ੍ਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਜੈਨ, IPS (SP, ਫਤਿਹਾਬਾਦ)
ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ:
- ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ: 1930 ‘ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ।
- ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਦਿਓ।
