21 ਜੂਨ (ਹਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ): ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਆਨਲਾਈਨ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਤੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾੜ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਖੇਤੀ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਫਾਲਤੂ ਗੱਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਿਚਨ ਗਾਰਡਨ (ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ) ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਸਿਰਫ਼ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਉਪਜਾਊ ਕਿਆਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ‘ਲੇਅਰ ਮਲਚਿੰਗ‘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਗੱਤਾ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਵਿਛਾਉਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿੱਟੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ (ਖਰਪਤਵਾਰ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੱਤੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਨਮੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕੇਂਚੂਏ (earthworms) ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2-3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੱਤਾ ਗਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਂਚੂਏ ਬਿਨਾਂ ਕਹੀ-ਕਸੀ ਚਲਾਏ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੁਰਭੁਰੀ, ਹਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਆਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ
1.ਗੱਤੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ:ਕਦਮ 1.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਟੇਪ, ਲੇਬਲ ਅਤੇ ਸਟੇਪਲ ਪਿੰਨਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਸਾਦਾ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗੱਤਾ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਵਿਛਾਉਣਾ:ਕਦਮ 2.
ਗੱਤੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਘਾਹ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਿਛਾਓ। ਗੱਤੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਤੋਂ 15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੇ।
3.ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ:ਕਦਮ 3.
ਵਿਛਾਏ ਗਏ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਗੋ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਗੱਤਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4.ਖਾਦ ਦੀ ਪਰਤ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ:ਕਦਮ 4.
ਗੱਤੇ ਦੇ ਉੱਪਰ 15 ਤੋਂ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮੋਟੀ ਕੰਪੋਸਟ, ਪੱਤੀ-ਖਾਦ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਾਓ। ਹੁਣ ਇਸ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਬੀਜ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਲਗਾ ਦਿਓ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗੱਤਾ ਗਲੇਗਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਹੈ ਲਾਹੇਵੰਦ?
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਟਮਾਟਰ, ਲੌਕੀ, ਤੋਰੀ, ਸਲਾਦ ਪੱਤਾ, ਸੇਮ/ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਭਾਰੀ, ਚਿਕਣੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ: ਜਿਸ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੂੜਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ‘ਬੈਟਰੀ’ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸਬਜ਼ੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
